Đại gia điện tái tạo chật vật: Nợ vay lớn, lợi nhuận phân hóa mạnh
Ngành điện mặt trời và điện gió Việt Nam đang phân hóa mạnh khi nhiều doanh nghiệp gánh nợ lớn, lãi vay cao và lợi nhuận sụt giảm trong bối cảnh giá FIT kết thúc.
Ngành điện tái tạo bước vào giai đoạn thanh lọc
Sau giai đoạn tăng trưởng nóng nhờ cơ chế giá FIT ưu đãi, ngành điện mặt trời và điện gió tại Việt Nam đang bước vào thời kỳ phân hóa mạnh. Trong khi một số doanh nghiệp dần cải thiện dòng tiền, giảm áp lực nợ vay và ghi nhận lợi nhuận tích cực, nhiều đơn vị khác lại chìm sâu trong thua lỗ vì gánh nặng tài chính và chi phí lãi vay cao.
Thực tế này cho thấy thị trường năng lượng tái tạo không còn là “mảnh đất màu mỡ” dễ sinh lời như giai đoạn bùng nổ trước đây.
Trung Nam Trà Vinh cải thiện tài chính sau giai đoạn khó khăn
CTCP Điện mặt trời Trung Nam Trà Vinh vừa công bố kết quả kinh doanh năm 2025 với lợi nhuận sau thuế gần 208 tỷ đồng, tăng mạnh so với mức hơn 160 tỷ đồng của năm trước.
Nhờ kết quả tích cực này, doanh nghiệp đã thu hẹp đáng kể khoản lỗ lũy kế xuống còn gần 526 tỷ đồng, cải thiện rõ rệt so với mức hơn 759 tỷ đồng cuối năm 2024.
Bức tranh tài chính của doanh nghiệp cũng ghi nhận nhiều tín hiệu khả quan:
- Vốn chủ sở hữu tăng từ hơn 750 tỷ đồng lên hơn 1.023 tỷ đồng
- Dư nợ vay ngân hàng giảm mạnh từ gần 3.126 tỷ đồng xuống còn hơn 1.872 tỷ đồng
- Nợ trái phiếu giảm từ gần 25,5 tỷ đồng xuống hơn 20,5 tỷ đồng
- Hệ số nợ phải trả trên vốn chủ sở hữu giảm từ 5,55 lần xuống 2,49 lần
Đây được xem là bước tiến quan trọng trong quá trình tái cơ cấu tài chính của doanh nghiệp điện mặt trời này.
Dự án điện mặt trời Trung Nam Trà Vinh được xây dựng tại Trà Vinh với công suất khoảng 140 MW, sử dụng hơn 440.000 tấm pin mặt trời và cung cấp khoảng 250 triệu kWh điện sạch mỗi năm.
Trung Nam Thuận Nam lỗ gần nghìn tỷ đồng
Trái ngược với Trung Nam Trà Vinh, Công ty TNHH Điện mặt trời Trung Nam Thuận Nam lại ghi nhận khoản lỗ hơn 969 tỷ đồng trong năm 2025, đảo chiều mạnh so với mức lãi khoảng 138 tỷ đồng của năm trước.
Khoản lỗ lớn khiến lỗ lũy kế của doanh nghiệp tăng lên hơn 1.818 tỷ đồng vào cuối năm 2025. Đồng thời, vốn chủ sở hữu giảm mạnh từ hơn 1.562 tỷ đồng xuống chỉ còn khoảng 593 tỷ đồng.
Một trong những nguyên nhân chính là dự án thuộc nhóm các dự án điện tái tạo còn vướng mắc về cơ chế giá FIT và thanh toán sản lượng điện, khiến doanh thu và dòng tiền bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
Nhiều doanh nghiệp điện mặt trời và điện gió chìm trong áp lực nợ vay
Không chỉ riêng hệ sinh thái Trung Nam Group, hàng loạt doanh nghiệp điện tái tạo khác cũng đang đối mặt áp lực tài chính lớn.
CTCP Năng lượng Hồng Phong 1 ghi nhận khoản lỗ hơn 180 tỷ đồng trong năm 2025, trong khi năm trước vẫn còn lãi hơn 71 tỷ đồng.
Tổng nợ phải trả của doanh nghiệp lên tới gần 3.439 tỷ đồng, trong đó dư nợ trái phiếu chiếm hơn 2.100 tỷ đồng. Áp lực lãi vay và nghĩa vụ tài chính dài hạn đang bào mòn lợi nhuận của doanh nghiệp.
Tương tự, CTCP Năng lượng Hồng Phong 2 cũng lỗ hơn 97 tỷ đồng trong năm 2025, trong khi tổng nợ phải trả tăng lên hơn 1.671 tỷ đồng.
Trong lĩnh vực điện gió, Điện gió Hòa Đông 2 tiếp tục thua lỗ kéo dài. Chỉ riêng nửa đầu năm 2025, doanh nghiệp đã lỗ hơn 114 tỷ đồng, nâng tổng lỗ lũy kế lên hơn 493 tỷ đồng.
Chi phí vốn cao trở thành gánh nặng lớn nhất
Theo giới phân tích, đặc thù của ngành điện tái tạo là cần vốn đầu tư rất lớn nhưng doanh thu lại bị giới hạn bởi hợp đồng giá FIT cố định với EVN.
Trong khi doanh thu tăng trưởng chậm, doanh nghiệp vẫn phải gánh chi phí tài chính khổng lồ do vay vốn lớn để xây dựng nhà máy điện mặt trời và điện gió.
Đáng chú ý, mặt bằng lãi suất huy động tại nhiều ngân hàng hiện duy trì ở mức 8-9%/năm, khiến áp lực chi phí vốn ngày càng nặng nề hơn, đặc biệt với những doanh nghiệp cần tái cấp vốn hoặc phát hành trái phiếu mới.
Giai đoạn 2026-2027 sẽ là “phép thử sống còn”
Các chuyên gia cho rằng giai đoạn 2026-2027 sẽ là thời điểm cực kỳ khó khăn với nhiều doanh nghiệp năng lượng tái tạo khi hàng loạt lô trái phiếu đến kỳ đáo hạn.
Trong bối cảnh tín dụng bị siết chặt và thị trường trái phiếu doanh nghiệp chưa hồi phục hoàn toàn, nhiều công ty có thể đối mặt áp lực:
- Tái cơ cấu nợ
- Mua lại trái phiếu trước hạn
- Thiếu hụt dòng tiền vận hành
- Khó mở rộng đầu tư mới
Ngoài ra, các vướng mắc liên quan tới pháp lý dự án, hạ tầng truyền tải và cơ chế giá điện chuyển tiếp vẫn chưa được giải quyết triệt để.
Giá điện chuyển tiếp hiện thấp hơn đáng kể so với giá FIT trước đây, khiến khả năng cải thiện doanh thu của doanh nghiệp điện tái tạo bị hạn chế.
Ngành điện tái tạo bước vào giai đoạn cạnh tranh khốc liệt
Sau giai đoạn tăng trưởng bùng nổ, ngành điện mặt trời và điện gió tại Việt Nam đang bước vào chu kỳ thanh lọc mạnh mẽ.
Những doanh nghiệp có năng lực tài chính tốt, kiểm soát được nợ vay và sở hữu dự án vận hành hiệu quả sẽ có lợi thế lớn. Ngược lại, các doanh nghiệp phụ thuộc quá nhiều vào vốn vay và trái phiếu có nguy cơ đối mặt áp lực dòng tiền kéo dài.
Trong dài hạn, ngành năng lượng tái tạo vẫn được đánh giá có tiềm năng lớn nhờ xu hướng chuyển đổi xanh và nhu cầu điện ngày càng tăng. Tuy nhiên, giai đoạn hiện tại sẽ là bài kiểm tra khắc nghiệt về khả năng quản trị tài chính và sức chịu đựng của các doanh nghiệp trong ngành.
