EVN đề xuất khung chính sách mới cho BESS: Pin lưu trữ năng lượng sẽ là “xương sống” của lưới điện Việt Nam
Hệ thống điện Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển đổi lớn khi nhu cầu tiêu thụ điện tăng mạnh song song với mục tiêu phát thải ròng bằng “0” theo cam kết Net Zero. Trong bối cảnh đó, hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin BESS (Battery Energy Storage System) được xem là giải pháp chiến lược giúp đảm bảo an ninh năng lượng, hỗ trợ phát triển điện tái tạo và nâng cao độ ổn định của lưới điện quốc gia.
Theo các báo cáo mới từ Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), doanh nghiệp này đang xây dựng lộ trình phát triển BESS quy mô lớn đến năm 2030 với nhiều đề xuất quan trọng về cơ chế, tiêu chuẩn kỹ thuật và chính sách đầu tư.
BESS trở thành hạ tầng trọng yếu trong Quy hoạch điện VIII
Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, hệ thống pin lưu trữ năng lượng BESS sẽ được phát triển với quy mô từ 10.000 MW đến 16.300 MW vào năm 2030.
BESS được định hướng triển khai theo hai nhóm chính gồm:
- Hệ thống lưu trữ phục vụ vận hành hệ thống điện quốc gia
- Hệ thống lưu trữ kết hợp với điện gió và điện mặt trời
Đáng chú ý, các dự án điện mặt trời tập trung trong tương lai sẽ phải tích hợp pin lưu trữ tối thiểu bằng 10% công suất dự án với thời gian tích điện khoảng 2 giờ.
Ngoài vai trò lưu trữ điện, BESS còn được xác định là thành phần quan trọng trong việc nâng cao khả năng điều khiển và vận hành hệ thống điện, tương tự các thiết bị FACTS, SVC hay máy bù đồng bộ.
EVN tính toán nhu cầu BESS lên tới hàng GW
 |
 |
 |
Theo đó:
- Miền Bắc sẽ cần BESS ngay trong giai đoạn 2026 – 2030
- Quy mô nhu cầu năm 2026 dao động từ 1,35 GW đến 2,8 GW
- Đến năm 2030, nhu cầu có thể tăng lên 6,5 GW tùy theo tốc độ tăng trưởng phụ tải
Trong khi đó, khu vực miền Nam dự kiến bắt đầu cần các hệ thống BESS từ năm 2027 – 2028, chủ yếu phục vụ mục tiêu phủ đỉnh phụ tải và ổn định lưới điện.
Ngoài chức năng tích trữ điện, BESS còn có thể:
- Giảm quá tải lưới điện
- Điều tần sơ cấp và thứ cấp
- Điều chỉnh điện áp
- Dịch chuyển phụ tải giờ cao điểm
- Hỗ trợ vận hành điện gió và điện mặt trời
EVN lên kế hoạch triển khai khoảng 2 GW BESS
Qua quá trình khảo sát hạ tầng hiện hữu, EVN xác định tiềm năng lắp đặt khoảng:
- 1,3 GW tại miền Bắc
- Khoảng 2 GW tại miền Trung và miền Nam
Trên cơ sở đó, EVN đã giao các đơn vị thành viên nghiên cứu triển khai hệ thống BESS tổng quy mô khoảng 2 GW trong giai đoạn 2026 – 2030 theo kịch bản tăng trưởng phụ tải cơ sở 8,5%.
Các vị trí lắp đặt ưu tiên sẽ bao gồm:
- Trạm biến áp hiện hữu
- Các trung tâm phụ tải lớn
- Khu vực có mật độ điện mặt trời và điện gió cao
- Các vùng có nguy cơ quá tải lưới điện
Hàng loạt rào cản với pin lưu trữ năng lượng tại Việt Nam
 |
 |
 |
Thiếu tiêu chuẩn kỹ thuật đồng bộ
Hiện Việt Nam chưa có đầy đủ quy chuẩn về:
- Thiết kế và tích hợp BESS
- An toàn PCCC cho pin lithium-ion
- Khoảng cách chống cháy lan
- Hệ thống chữa cháy chuyên dụng
- Tiêu chuẩn thông gió và giám sát nhiệt
Điều này khiến nhiều dự án phải tham chiếu tiêu chuẩn nước ngoài, kéo dài thời gian thẩm định và phát sinh rủi ro pháp lý.
Bài toán môi trường và tái chế pin
EVN cũng cho rằng Việt Nam hiện chưa có hướng dẫn cụ thể về:
- Thu gom pin sau vòng đời
- Tái chế pin lithium
- Xử lý chất thải từ hệ thống BESS
- Tiêu chuẩn lựa chọn công nghệ lưu trữ như LFP hay NMC
Áp lực vốn đầu tư rất lớn
Việc triển khai hàng GW hệ thống BESS đòi hỏi nguồn vốn cực lớn trong khi EVN vẫn phải đồng thời đầu tư mở rộng lưới điện truyền tải và phân phối trên toàn quốc.
Ngoài ra, hiệu suất sạc – xả hiện chỉ khoảng 85% mỗi chu trình cũng tạo áp lực lên chỉ tiêu tổn thất điện năng của hệ thống.
EVN kiến nghị hoàn thiện cơ chế cho BESS
EVN đề xuất Bộ Công Thương cùng các bộ ngành liên quan sớm hoàn thiện khung pháp lý và tiêu chuẩn cho BESS, đặc biệt trong các lĩnh vực:
- PCCC cho pin lithium-ion
- Quản lý môi trường và tái chế pin
- Tiêu chuẩn công nghệ BESS
- Cơ chế đầu tư và vận hành
- Điều độ và điều khiển hệ thống lưu trữ phân tán
EVN cũng đề nghị làm rõ cơ cấu quy mô từng loại hình BESS trong tổng quy hoạch 10.000 – 16.300 MW nhằm tạo cơ sở triển khai thực tế.
BESS sẽ là chìa khóa cho điện tái tạo và Net Zero
Trong bối cảnh tỷ trọng điện mặt trời và điện gió ngày càng tăng, BESS được xem là “mảnh ghép” không thể thiếu để giải quyết bài toán thiếu ổn định của năng lượng tái tạo.
Việc phát triển hệ thống pin lưu trữ quy mô lớn không chỉ giúp giảm nguy cơ thiếu điện mà còn hỗ trợ Việt Nam tiến gần hơn tới mục tiêu chuyển đổi năng lượng xanh và phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.
