Trung Quốc tăng tốc phát triển điện mặt trời ngoài không gian, mở ra kỷ nguyên mới cho ngành năng lượng sạch
Điện mặt trời ngoài không gian trở thành hướng đi chiến lược của ngành quang điện Trung Quốc
Trong bối cảnh ngành quang điện Trung Quốc đang đối mặt với áp lực cạnh tranh khốc liệt và tình trạng dư thừa công suất kéo dài, nhiều doanh nghiệp hàng đầu đã bắt đầu hướng sự chú ý tới một lĩnh vực hoàn toàn mới: điện mặt trời ngoài không gian.
Tại Hội nghị và Triển lãm Quốc tế lần thứ 19 về Phát điện Quang điện và Năng lượng Thông minh diễn ra tại Thượng Hải vào đầu tháng 6/2026, 13 doanh nghiệp lớn trong lĩnh vực năng lượng mặt trời và công nghệ đã chính thức thành lập Liên minh Phát triển Năng lượng Không gian (Space Energy Development Alliance).
Liên minh này được kỳ vọng sẽ thúc đẩy sự kết hợp giữa ngành hàng không vũ trụ và năng lượng xanh, đồng thời tạo nền tảng cho việc phát triển các công nghệ điện mặt trời ngoài không gian trong tương lai.
Liên kết toàn chuỗi giá trị để phát triển năng lượng không gian
Theo các thành viên sáng lập, liên minh sẽ tập trung kết nối các nguồn lực trong toàn bộ hệ sinh thái năng lượng, bao gồm:
- Điện mặt trời và quang điện tiên tiến
- Hệ thống lưu trữ năng lượng
- Hydro xanh
- Trung tâm dữ liệu và điện toán
- Hạ tầng sạc xe điện
- Công nghệ hàng không vũ trụ
Mục tiêu là xây dựng nền tảng công nghệ mới nhằm khai thác hiệu quả nguồn năng lượng mặt trời trong môi trường không gian, nơi các tấm pin có thể hoạt động liên tục mà không bị ảnh hưởng bởi thời tiết hay chu kỳ ngày – đêm như trên Trái đất.
Khi ngành quang điện vươn ra ngoài Trái đất
Ông Zhu Gongshan, Chủ tịch GCL Group, cho rằng ngành năng lượng mặt trời đang bước vào giai đoạn chuyển đổi mang tính lịch sử.
Theo ông, nếu giai đoạn đầu của cuộc cách mạng quang điện là sự kết hợp giữa năng lượng tái tạo và công nghệ số, thì giai đoạn tiếp theo sẽ là sự hội tụ giữa vật liệu tiên tiến và công nghệ không gian.
Sự phát triển nhanh chóng của tên lửa tái sử dụng cùng các dự án chòm vệ tinh thương mại quy mô lớn đang góp phần giảm đáng kể chi phí phóng thiết bị lên quỹ đạo. Đây được xem là điều kiện quan trọng để hiện thực hóa các dự án điện mặt trời ngoài không gian.
Điện mặt trời ngoài không gian có gì đặc biệt?
Khác với các hệ thống điện mặt trời trên mặt đất, các tấm pin đặt ngoài không gian có thể tiếp nhận bức xạ mặt trời gần như liên tục với cường độ cao hơn đáng kể.
Nhờ không chịu ảnh hưởng của khí quyển, mây che phủ hay thời gian ban đêm, hiệu suất phát điện có thể vượt trội so với các nhà máy điện mặt trời truyền thống.
Các chuyên gia cho rằng điều này sẽ giúp tạo ra nguồn điện ổn định hơn, đồng thời nâng cao hiệu quả khai thác năng lượng tái tạo trong dài hạn.
Nếu các công nghệ vật liệu chống bức xạ và công nghệ đóng gói thiết bị đạt được những bước đột phá cần thiết, các ứng dụng điện mặt trời ngoài không gian có thể bắt đầu xuất hiện trong vòng 5-10 năm tới.
Tham vọng truyền tải điện từ không gian xuống Trái đất
Một trong những mục tiêu tham vọng nhất của ngành năng lượng không gian là xây dựng hệ thống truyền tải điện không dây từ quỹ đạo xuống bề mặt Trái đất.
Nếu thành công, công nghệ này có thể tạo ra cuộc cách mạng trong ngành điện toàn cầu, thay đổi hoàn toàn mô hình sản xuất, truyền tải và tiêu thụ năng lượng hiện nay.
Điện năng có thể được cung cấp trực tiếp đến các khu vực hẻo lánh, hải đảo, vùng thiên tai hoặc các địa điểm khẩn cấp mà không cần phụ thuộc vào hạ tầng lưới điện truyền thống.
Đây được xem là một trong những viễn cảnh hấp dẫn nhất của ngành năng lượng sạch trong tương lai.
Điện mặt trời không gian vẫn còn nhiều thách thức
Mặc dù sở hữu tiềm năng lớn, các chuyên gia nhận định điện mặt trời ngoài không gian vẫn còn cách khá xa giai đoạn thương mại hóa.
Ông Lin Boqiang, Giám đốc Viện Nghiên cứu Chính sách Năng lượng Trung Quốc thuộc Đại học Hạ Môn, cho rằng việc nghiên cứu sớm là cần thiết nhưng chi phí triển khai hiện nay vẫn là rào cản rất lớn.
Trong ít nhất một thập kỷ tới, chi phí sản xuất điện từ các hệ thống quang điện ngoài không gian được dự báo sẽ cao hơn nhiều lần so với các dự án điện mặt trời mặt đất.
Vì vậy, điện mặt trời truyền thống vẫn sẽ tiếp tục giữ vai trò chủ lực trong quá trình chuyển đổi năng lượng toàn cầu.
Trung Quốc tìm kiếm động lực tăng trưởng mới cho ngành quang điện
Việc các doanh nghiệp năng lượng mặt trời lớn nhất Trung Quốc cùng tham gia liên minh phát triển năng lượng không gian cho thấy ngành quang điện nước này đang nỗ lực chuyển đổi từ mô hình tăng trưởng dựa vào mở rộng sản xuất sang mô hình dựa trên đổi mới công nghệ.
Theo các chuyên gia của BloombergNEF, những sáng kiến như điện mặt trời ngoài không gian phản ánh quyết tâm của Trung Quốc trong việc mở rộng biên giới công nghệ và duy trì vị thế dẫn đầu trong chuỗi giá trị năng lượng sạch toàn cầu.
Tuy nhiên, song song với các mục tiêu dài hạn, ngành quang điện Trung Quốc vẫn cần giải quyết những thách thức hiện hữu như dư thừa công suất, biên lợi nhuận suy giảm và áp lực cạnh tranh ngày càng gay gắt trên thị trường quốc tế.
Triển vọng tương lai của năng lượng mặt trời ngoài không gian
Dù còn nhiều rào cản về công nghệ và chi phí, điện mặt trời ngoài không gian đang được xem là một trong những hướng phát triển đầy hứa hẹn của ngành năng lượng tái tạo trong thế kỷ 21.
Nếu các công nghệ then chốt được hoàn thiện, những nhà máy điện mặt trời trên quỹ đạo có thể trở thành nguồn cung năng lượng sạch khổng lồ cho nhân loại, góp phần thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh và giảm phát thải carbon trên phạm vi toàn cầu.
Đối với Trung Quốc, đây không chỉ là cơ hội mở ra thị trường mới mà còn là bước đi chiến lược nhằm củng cố vị thế cường quốc công nghệ và năng lượng sạch trong nhiều thập kỷ tới.
