Bộ Công Thương đề xuất loạt quy định mới về điện mặt trời mái nhà
Bộ Công Thương vừa đề xuất hàng loạt quy định mới liên quan đến điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ, trong đó đáng chú ý là cơ chế cho phép bán sản lượng điện dư với tỷ lệ cao hơn trước. Đây được xem là bước điều chỉnh quan trọng nhằm thúc đẩy phát triển điện mặt trời mái nhà giai đoạn đến năm 2030.
Theo đó, Bộ Công Thương đã gửi Bộ Tư pháp thẩm định dự thảo lần 3 Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 57/2025 về cơ chế mua bán điện trực tiếp và Nghị định 58/2025 quy định chi tiết Luật Điện lực liên quan đến phát triển năng lượng tái tạo, năng lượng mới.
Điện mặt trời mái nhà được bán điện dư, nhưng không quá 50%
Tại dự thảo lần 3, Bộ Công Thương đề xuất sửa đổi nhiều nội dung quan trọng của Nghị định 58, đặc biệt là quy định đối với điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ.
Cụ thể, các trường hợp được phép bán sản lượng điện dư gồm:
-
Hộ gia đình sử dụng nhà ở riêng lẻ
-
Nguồn điện đấu nối với hệ thống điện quốc gia tại cấp điện áp hạ áp
-
Hệ thống lắp đặt tại miền núi, biên giới, hải đảo có lưới điện nhưng chưa đấu nối, liên kết với hệ thống điện quốc gia
Ngoài ra, điện mặt trời mái nhà lắp đặt tại công trình là tài sản công cũng được phép bán điện dư, với điều kiện việc mua bán phải tuân thủ quy định pháp luật và phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của bên bán điện.
Trước đó, tại dự thảo lần 2, Bộ Công Thương từng đưa ra hai phương án:
-
Không cho phép bán điện dư
-
Cho phép bán điện dư theo quy định tại Nghị quyết của Quốc hội
Ở dự thảo lần này, phương án cho phép bán điện dư đã được lựa chọn.
Sản lượng điện dư bán ra tối đa 50%, có thể cao hơn đến năm 2030
Theo đề xuất, sản lượng điện dư được bán theo thỏa thuận, nhưng không vượt quá 50% sản lượng điện phát tại đầu ra của hệ thống điện mặt trời mái nhà, tính theo cường độ bức xạ.
Sản lượng điện dư được thanh toán bao gồm:
-
Điện phát trực tiếp từ hệ thống điện mặt trời
-
Điện phát ra từ hệ thống lưu trữ điện (pin lưu trữ), nếu có
Việc nâng tỷ lệ điện dư được bán từ 20% lên không quá 50% nhằm khuyến khích phát triển điện mặt trời mái nhà theo Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia đến năm 2030.
Đáng chú ý, từ khi nghị định có hiệu lực đến 31/12/2030, một số trường hợp có thể được mua bán điện dư với tỷ lệ cao hơn 50% sản lượng điện phát.
Giá mua điện dư theo thị trường, nhưng có trần khống chế
Giá mua bán sản lượng điện dư được xác định theo giá điện năng thị trường điện bình quân của năm trước liền kề, do đơn vị điều hành giao dịch thị trường điện công bố.
Tuy nhiên, mức giá này không được vượt quá giá trần trong khung giá phát điện đối với điện mặt trời mặt đất tương ứng.
Riêng tại khu vực miền núi, biên giới, hải đảo chưa được cấp điện từ hệ thống điện quốc gia, Bộ Công Thương đề xuất:
-
Không giới hạn sản lượng điện dư được mua
-
Thanh toán toàn bộ lượng điện phát lên lưới, đo tại công tơ của bên mua điện
Quy định về giấy phép và trách nhiệm thông báo khi lắp đặt
Theo dự thảo, tổ chức, cá nhân bán điện dư phải thực hiện thủ tục cấp giấy phép hoạt động điện lực, trừ các trường hợp được miễn theo quy định.
Bên cạnh đó, trách nhiệm thông báo khi lắp đặt điện mặt trời mái nhà cũng được làm rõ:
-
Hệ thống từ 100 kW trở lên, không đấu nối lưới điện quốc gia: phải thông báo UBND cấp xã
-
Hệ thống đấu nối hạ áp: gửi thông báo theo mẫu đến UBND cấp xã nơi lắp đặt
-
Hệ thống công suất dưới 1 kW (tính theo inverter): không bắt buộc thông báo
-
Hệ thống đấu nối trung áp trở lên, không đăng ký bán điện dư: gửi thông báo đến Sở Công Thương
Trường hợp có đăng ký bán điện dư, trong vòng 5 ngày, UBND cấp xã phải gửi bản sao điện tử thông báo đến Sở Công Thương để quản lý.
Sắp có chính sách hỗ trợ hộ gia đình lắp điện mặt trời mái nhà
Theo Bộ Công Thương, điện mặt trời mái nhà có nhiều ưu điểm như phân tán nguồn điện, không cần đầu tư lưới truyền tải, thời gian lắp đặt nhanh, ít ảnh hưởng đến hệ thống điện quốc gia và phục vụ trực tiếp nhu cầu điện tại chỗ.
Thực tế triển khai Nghị định 58 cho thấy vẫn còn nhiều vướng mắc trong mua bán điện trực tiếp. Trước đó, EVN cũng từng đề xuất tăng cường mua điện dư từ điện mặt trời mái nhà khi hệ thống điện thiếu nguồn.
Hiện nay, Bộ Công Thương đang khẩn trương xây dựng quyết định của Thủ tướng Chính phủ về chính sách hỗ trợ hộ gia đình lắp đặt điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ và hệ thống lưu trữ điện cho giai đoạn 2026–2030.
Nếu chính sách này được ban hành, các hộ gia đình sẽ được hỗ trợ tài chính và kỹ thuật, góp phần thúc đẩy điện mặt trời mái nhà phát triển mạnh mẽ và bền vững trong thời gian tới.
