Làng Feldheim (Đức): 15 năm không hóa đơn điện, nước, sưởi nhờ năng lượng tái tạo
Giữa lúc châu Âu liên tục đối mặt khủng hoảng giá điện và khí đốt, một ngôi làng nhỏ tại Đức gần như không hề bị ảnh hưởng. Trong hơn 15 năm qua, người dân nơi đây không phải lo hóa đơn điện, sưởi hay phụ thuộc nhiên liệu nhập khẩu nhờ tự sản xuất toàn bộ năng lượng từ điện gió, điện mặt trời và biogas.
Ngôi làng đó là Feldheim, thuộc bang Brandenburg, cách Berlin khoảng 80–90 km về phía Nam, với chưa tới 200 cư dân. Đây được xem là mô hình tự chủ năng lượng hiếm hoi và thành công nhất tại châu Âu.
Từ làng nông nghiệp nghèo thành biểu tượng chuyển đổi năng lượng
Sau khi nước Đức thống nhất, vùng Brandenburg rơi vào suy thoái: dân số già hóa, người trẻ rời đi và cơ hội kinh tế hạn chế. Feldheim khi đó chỉ là một làng nông nghiệp bình thường, thậm chí khá lạc hậu.
Bước ngoặt xảy ra năm 1995 khi sinh viên Michael Raschemann đề xuất lắp đặt các tua-bin gió trên cánh đồng quanh làng. Thay vì phản đối như nhiều nơi khác, người dân Feldheim đã tổ chức họp cộng đồng để thảo luận công khai.
Điểm đặc biệt là dự án không do tập đoàn năng lượng kiểm soát. Người dân được góp vốn khoảng 3.000 euro mỗi hộ để trở thành cổ đông của công ty năng lượng địa phương. Doanh nghiệp Energiequelle chịu trách nhiệm thiết kế và vận hành, nhưng lợi nhuận được chia lại cho cộng đồng.
Hệ thống năng lượng tái tạo hoàn chỉnh: gió, mặt trời và biogas
Những tua-bin gió đầu tiên được xây dựng năm 1997. Hiện khu vực quanh làng có hơn 50 turbine gió, tạo ra khoảng 140–175 triệu kWh điện mỗi năm.
Điều đáng chú ý:
Feldheim chỉ sử dụng chưa đến 1% sản lượng điện — phần lớn điện được bán lên lưới quốc gia, tạo nguồn thu ổn định cho cư dân.
Biogas giúp cả làng không cần sưởi bằng khí đốt
Năm 2009, làng xây dựng nhà máy biogas sử dụng phân gia súc, rơm rạ và ngô từ hợp tác xã nông nghiệp. Ban đầu phục vụ chuồng trại, sau đó đủ để sưởi toàn bộ khu dân cư.
Một mạng lưới sưởi trung tâm dài gần 3 km được lắp đặt, dẫn nhiệt trực tiếp tới từng hộ gia đình. Khi cần, hệ thống còn có:
-
Lò đốt dăm gỗ dự phòng
-
Công nghệ chuyển điện gió thành nhiệt tức thời
Lưới điện riêng: tách hoàn toàn khỏi hệ thống quốc gia
Do công ty điện lực quốc gia không cho thuê hạ tầng, Feldheim đã tự xây dựng lưới điện riêng. Từ năm 2010, làng chính thức tách khỏi mạng điện quốc gia.
Chi phí đầu tư:
-
Lưới điện: ~400.000 euro
-
Hệ thống sưởi: ~1,7 triệu euro
Một phần vốn do EU và bang Brandenburg hỗ trợ, phần còn lại là tín dụng dài hạn và đóng góp người dân.
Kết quả:
| Chỉ số | Feldheim | Trung bình Đức |
|---|---|---|
| Giá điện | ~16,5 eurocent/kWh | >28 eurocent/kWh |
| Phát thải CO₂ | Gần bằng 0 | Cao |
| Phụ thuộc khí đốt | Không | Có |
Bổ sung pin lưu trữ và hydro xanh
Ngoài điện gió và biogas, Feldheim còn phát triển:
-
Trang trại điện mặt trời (~10.000 tấm pin)
-
Hệ thống pin lưu trữ năng lượng quy mô lớn
-
Dự án sản xuất hydro xanh
Toàn bộ được kết nối bằng lưới điện và lưới nhiệt độc lập, biến ngôi làng thành một “microgrid” hoàn chỉnh.
“Ốc đảo năng lượng” của châu Âu
Từ khi khủng hoảng năng lượng bùng nổ năm 2022, Feldheim gần như không bị ảnh hưởng. Ngôi làng hiện đón hơn 3.000 khách tham quan mỗi năm và đã thành lập Trung tâm Giáo dục & Trải nghiệm Năng lượng (NEF). Mô hình này được UNESCO Đức vinh danh năm 2024.
Theo chính quyền địa phương, yếu tố quyết định thành công không phải công nghệ, mà là:
-
Đồng thuận cộng đồng
-
Chia sẻ lợi ích kinh tế
-
Phân quyền năng lượng (phi tập trung)
Bài học cho tương lai năng lượng và xe điện
Feldheim chứng minh một điều quan trọng:
chuyển đổi năng lượng không nhất thiết phải bắt đầu từ các tập đoàn lớn.
Một cộng đồng nhỏ, nếu được trao quyền sản xuất và quản lý điện, có thể:
-
Tự chủ năng lượng
-
Giảm phát thải carbon
-
Hỗ trợ phát triển xe điện và lưu trữ pin
-
Ổn định chi phí sinh hoạt lâu dài
Trong bối cảnh thế giới chuyển sang năng lượng sạch, mô hình “làng điện độc lập” như Feldheim có thể trở thành hình mẫu cho đô thị thông minh và hệ sinh thái xe điện trong tương lai.
